AKCEPTUJĘ
  • Strona używa plików cookies, korzystanie z niej oznacza, że pliki te zostaną zamieszczone na Twoim urządzeniu. więcej »

O Matce Boskiej Tęczowej

Fot. Karol Budrewicz  

Kto obraża uczucia religijne innych osób, znieważając publicznie przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrzędów religijnych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. (Art. 196 kk)

Elżbieta Podleśna, wraz z dwiema innymi osobami, jest autorką wizerunku Matki Boskiej Tęczowej. Wszyscy pamiętamy o okolicznościach jego powstania i prezentacji oraz o procesie sądowym, który toczył się w Płocku.

***
Sąd orzekł uniewinnienie.

***
A więc już po sprawie.

***
Zostają jednak trwałe pytania. O dzisiejsze znaczenie „znaków” i „symboli”, a nawet o „polską wojnę kulturową”. Mam mocne postanowienie, aby, pisząc ten tekst, przynajmniej próbować powstrzymywać się od ironijek, felietonowych szpasów, politycznego „Panie Wołodyjowski, larum grają!”... Moje postanowienie to zanurzyć się w nudne mędrkowanie.

Jednak „polska wojna kulturowa” właśnie się dzieje i nie sposób nie utytłać się emocjonalnie. Nawet „symetryzm”, który postanawia, że jego chata będzie z kraja, że będzie obiektywnym rozjemcą dwóch plemion, zdystansowanym Stańczykiem… Nawet Stańczyk podszyty jest emocjami jak jasna cholera. Dystansuję się o tyle przynajmniej, że pisząc „polska wojna kulturowa”, mam na myśli, przynajmniej w tej wypowiedzi, nie lokalne emocje, a zaledwie lokalną odmianę „wojny” europejskiej, jeśli nie globalnej (choć Hindusów czy Chińczyków wolałbym zostawić w spokoju, bo tam chyba jakieś inne kulturowe wojny). Więc „wojna” nie dość, że nie całkiem polska, to w dodatku jeszcze jakiś zaledwie jej współczesny epizod, bo ten spór toczy się tak naprawdę od czasu… wygnania z Raju. Więc nie o Kościół Polski z Jędraszewskim i Rydzykiem tu chodzi, nie o prokuratora Ziobrę i Kaczyńskiego chodzi. To byłby dla nich komplement. Chodzi o spór o to, jak ponazywać rzeczywistość. A on właściwie jest permanentny i w Polsce teraz spektakularnie się wybrzusza.

***
Dopóki chodzi o „2 + 2” to, powiedzmy, że ludzie jakoś się dogadali. W sprawie stołu rzecz nie taka prosta. Czy „stół” istnieje sam w sobie, dla kogo istnieje, kim jest postrzegający, jak go kto nazywa – owszem, toczą się zażarte spory między filozofami, ale z tego powodu nie wybuchają wojny z armatami i drutem kolczastym. Przynajmniej nie bezpośrednio. Ale „znaki” i „symbole”?!

***
Ze znakami i symbolami nie ma żartów. Zwłaszcza z symbolami. Toż to cała tkanka kultury. Sam język, same ludzkie słowa, to już ocean, na który się wyprawiamy w chybotliwym kajaku. Mowa ludzka, która szczęśliwie i nieszczęśliwie odróżnia i oddziela mnie od pary mazurków, moszczących się w tej chwili w ogrodzie, kilka metrów dalej od mnie, w budce lęgowej... A że było ludziom mało, bo mało, bo ciągle słów nie wystarcza, żeby ponazywać coś, co nie jest tak łatwe do nazwania jak „stół”, ludzie wpadli na pomysł, żeby pisać wiersze albo z tysiącletnim mozołem malować byki w jaskini Lascaux. Z kruchą intuicją (nie piszę, że z wiarą, bo to dzisiaj bardzo obolałe słowo), że istnieją sprawy, o których nie śniło się filozofom. Że są jakieś takie sprawy, jakieś takie sprawy, które wyganiane drzwiami, wracają oknem. Sprawy nieobejmowalne, nie-do-ucapienia, i aby się z nimi spotkać, aby je objąć i być objętym, domagają się szyfru, symbolu.

Symbol to nie znak. Znak jest drogowy. W prawo albo w lewo. Kierując swoją życiową, ciemnobrązową meganką combi metalic, znak mi nie wystarcza. Potrzebuję czegoś, co wykracza poza słowa i znaki, poszukuję otwarcia, sposobu na otwarcie, przestrzeni. Potrzebuję symbolu, a najlepiej żywego.

***
„Wojny kulturowe” to były, ale kiedyś, panie dzieju, dziejaszku. Jakie tam teraz, jakie tam sądy w Płocku. Czy mówi wam coś słowo „bohomaz”? Ilu ludzi zginęło za to słowo albo przeciwko niemu? A wyprawy krzyżowe? A może większość wojen, a właściwie może wszystkie wojny wynikają ze zdrady, sprzeniewierzenia, korupcji symboli na rzecz ich zamiany w znaki? Przecież na klamrach wojskowych pasów ci chłopcy mieli wygrawerowane „Gott mit uns”. Mój Boże! Jaki Bóg? Z kim? Przeciwko komu? Beczeć mi się chce, bo piszę to pod Warszawą, akurat dzisiaj, 19 kwietnia, i syn wysłał mi wiadomość z miasta, że ma dla mnie kartonowego żonkila. Coś w pół drogi między znakiem a symbolicznym sensem.

Wojna czerpie sok z symboli, które są żywe, a więc takie, które, mimo że same w sobie nie są niczym istotnym, są ikonami-oknami, pozostają jedynie środkiem komunikacji do spraw, które są, ale nie dają się człowiekowi jednoznacznie ująć, nie dają się ująć na przykład w słowie „Gott”. Wojna zamienia symbol w znak. Wojna zamyka symbol-otwarte okno w triumfującą wiedzę, w uzurpację. Wojna wie. Wojna głosi, że wie. Wojna mówi, że jest bogiem.

***
Symbol nie wie. Symbol jest wierszem. Jest piosenką. Obrazem. Symbol jest szyfrem. Symbol nie jest tematem dla samego siebie. Symbol im bardziej przeźroczysty, tym lepszy. Nie mówi o sobie, a odsyła poza siebie. Oswaja coś, do czego człowiek chciałby się przytulić i ogrzać, ale się wstydzi, bo jest goły jak święty turecki, chciałby się zakolegować albo mu zwyczajnie zaprzeczyć i pozostać w swojej goliźnie. Symbol, aby istniał, aby mógł otwierać i przekazywać, musi stawać się w wolności. Jak w wierszu, jak w teatrze, a zwłaszcza w życiu.

***
Jak to się wszystko ma do Płocka i procesu? Otóż tak:

Jeśli kwaśne wyrażenie „lepiej późno niż wcale” może mieć jakiś pogodniejszy odcień, to chciałbym w tym wpisie zaznaczyć wsparcie dla gestu oskarżonych oraz podziw dla ich cywilnej odwagi, a także współczucie wobec utrapień, które je już spotkały i czekać będą.

***
Wszystko, co poniżej, to zaledwie głos z sektora dla publiczności. Ten proces traktowałem bardzo osobiście. Jakby mnie sądzono. Ale zdaję sobie sprawę, że słowo „jakby” czyni wielką różnicę. Bo nie siedziałem w płockim sądzie i nie groziła mi kara. Mam poczucie, że wszystko, co powyżej i poniżej, jest takie trochę luksusowe i przemądrzałe wobec sytuacji oskarżonych.
 
Dystansuję się od roli świadka obrony w procesie Elżbiety Podleśnej, bo nie chciałbym projektować w jej głowie moich własnych myśli i uczuć związanych z wizerunkiem Matki Boskiej Tęczowej. Dystansuję się w myśl przestrogi „Boże, chroń mnie przed przyjaciółmi, przed wrogami sam/a się obronię”.

Ale właśnie te myśli i uczucia sprawiają, że traktuję sprawę osobiście, jakby mnie sądzono. Nie nadają się zbytnio na materiał mowy obrończej. Bo cóż to za argument, że jakiegoś osobnika, który myśli o sobie, że jest chrześcijaninem albo przynajmniej próbuje nim być, wizerunek Matki Boskiej Tęczowej nie dość, że nie obraża, to uwzniośla, pogłębia i poszerza?
 
***
Kiedyś jechałem rowerem przez Czechy. Przez dziurę jakąś zapadłą, po kocich łbach zabytkowego miasteczka. Późne popołudnie. Widzę, że otwiera się jakaś wieczorno-nocna knajpka. Piwo to dobry pomysł – myślę zaskakująco odkrywczo. Parkuję mustanga i po schodkach w dół. Piwniczka ciemnawa, strobo jeszcze nie odpalone, muza tylko się smuży. Dopiero za godzinę, za dwie zacznie się bal. Zamawiam. Piję. Nie wiem, jakie musiałby być to pomyje, aby nie smakowało.

Na ścianie przy schodkach widzę okazały rząd haczyków do wieszania garderoby. Taka szatnia. Mam czas, to się przyglądam.

Haczyki są zgrabne i proporcjonalne. Nadają się do wieszania. Zrobione są z małych drewnianych i mosiężnych krucyfiksów. Tak, kolekcja.

***
Symbole są żywe. A to również znaczy, że obumierają i zasychają. Bywają tylko truchłem. Wtedy, w Czechach, widziałem przyszpiloną do ściany kolekcję zaschniętych motyli. Było mi zwyczajnie przykro. Ale z drugiej strony, żadne inne przedstawienie tego symbolu ani wcześniej ani później, żaden Grünewald, żaden Breughel, a nawet Nowosielski, nie było jednocześnie tak otwierające, tak drastycznie i głęboko… no właśnie.

***
O figurce Matki Boskiej mam podobną anegdotkę, tyle, że nierowerową, a więc bardziej gadatliwą i filozoficzną, ale równie osobistą i dotkliwą, związaną z Mariborem w Słowenii, jej standardową austro-węgierską statuetką w kapliczce na wzgórzu, z bladym uśmiechem, po dłonie zanurzoną w stercie puszek po piwie i innym syfie oraz z akurat wtedy czytaną lekturą Karla Junga Odpowiedź Hiobowi. Więc historia taka bardziej spekulatywna. Miłosiernie oszczędzę czytelnikom tej anegdoty.

Zaznaczę tylko, że wtedy postanowiłem postawić Jej pomniczek u siebie w ogrodzie, w rosarium, Jej i wszystkim kundlom świata.

Morał jest podobny. Symbole są żywe. Są drogą, a nie celem. Jeśli dają się nazwać, to zła wiadomość dla nazywającego. Nazywający najczęściej o tym nie wie, bo właśnie triumfuje i ogłasza, że wie, że złapał byka z Lascaux za rogi. Mówi, że zapanował nad treścią, a tymczasem zapanował tylko nad formą. Gówno wie. Ludzie dla potrzeby odświeżania tej wiedzy wymyślają, słusznie i nieuchronnie, kościoły i rytuały, po czym te kościoły i rytuały krzepną, twardnieją, usychają i truchleją. I wtedy biada maluczkim, którym wiedza jest oznajmiana. „Wojna kulturowa” to nieustanne mielenie się symboli i znaków. Nie udaję, że jestem symetrystą. Jestem zaangażowany w tę wojnę z powodu własnego tyłka. Dlatego lubię i podziwiam Ewę Podleśną.

***
Bo co te kobiety zrobiły w Płocku? Pokazały fucka instytucji, która uważa, że wie. A gówno wie. Instytucja, która uzurpuje sobie prawo do wiedzy o Niewiadomym. I jeszcze do tego woła sąd państwowy? To zgroza. To wstyd. To bluźnierstwo. Nieprzyzwoitość. Instytucja, która sama chcąc być symbolem, tylko i aż symbolem, stała się tylko znakiem. Znakiem uzurpacji i przemocy. Stała się znakiem wykluczenia. Instytucja, która z rozpaczy, z suchości kuma się z władzą, z kasą, z przywilejami. Jest wieszakiem na ubrania w czeskim nocnym klubie.  

Matko Boska! Jeśli istniejesz, jeśli jest tak, jak powiadają, że urodziłaś Boga, obroń nas przed głupcami, którzy wiedzą.

28-04-2021

skomentuj

Aby potwierdzić, że nie jesteś robotem, wpisz wynik działania:
jeden razy osiem jako liczbę:
komentarze (29)
  • Użytkownik niezalogowany rayed shah
    rayed shah 2024-03-27   22:16:26
    Cytuj

    Will give you the most beneficial web page target I'm sure at this time there by itself you can find the way quick it truly is. You Bring Me Joy

  • Użytkownik niezalogowany Rank Xone
    Rank Xone 2024-03-04   10:35:55
    Cytuj

    I am awed by the data that you have on this blog. It demonstrates how well you comprehend this subject. ฝากถอนไม่มีขั้นต่ำ

  • Użytkownik niezalogowany wsda
    wsda 2024-02-06   19:29:36
    Cytuj

    staggering, marvelous, I was considering how to cure skin irritation regularly. also, found your site by google, took in a ton, now i'm to some degree clear. I've bookmark your site and moreover incorporate rss. keep us revived. sbobet88

  • 2024-02-02   18:39:21
    Cytuj

    This is essential, however it's important to enable you to make a beeline for it weblink: concierge doctor naples

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-27   14:31:42
    Cytuj

    I can suggest essentially not too bad and even dependable tips, accordingly see it: bully sticks for dogs

  • Użytkownik niezalogowany willamSEO
    willamSEO 2024-01-25   15:52:41
    Cytuj

    Such an especially significant article. To a great degree charming to examine this article.I should need to thank you for the undertakings you had made for creating this astonishing article. photo booth

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-20   07:04:42
    Cytuj

    Extremely decent blog and articles. I am realy extremely glad to visit your blog. Presently I am discovered which I really need. I check your blog regular and attempt to take in something from your blog. Much obliged to you and sitting tight for your new post. 안전 토토사이트

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-17   13:27:40
    Cytuj

    On my site you'll see comparable writings, compose what you think. 먹튀검증

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-16   13:25:24
    Cytuj

    Its most noticeably awful piece was that the product just worked discontinuously and the information was not exact. You clearly canot go up against anybody about what you have found if the data isn't right. slot138

  • Użytkownik niezalogowany jsimit seo
    jsimit seo 2024-01-15   18:51:56
    Cytuj

    It has completely climbed to crown Singapore's southern shores and without a doubt set her on the general guide of private remarkable core interests. Regardless I scored the a more prominent number of focuses than I ever have in a season for GS. I figure you would be not capable discover some individual with a relative consistency I have had amid the time so I am content with that. ป๊อกเด้งออนไลน์

  • Użytkownik niezalogowany jsimit seo
    jsimit seo 2024-01-15   14:54:00
    Cytuj

    A debt of gratitude is in order for composing such a decent article, I bumbled onto your blog and read a couple of post. I like your style of composing... สล็อตโรม่า

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-14   10:04:16
    Cytuj

    To a great degree lovely and interesting post. I was scanning for this kind of information and savored the experience of examining this one. laser cutting machine

  • Użytkownik niezalogowany jsimit seo
    jsimit seo 2024-01-13   18:08:02
    Cytuj

    2up Sports Social Game APP is the newest type of sports social entertainment game in the world in 2020's. 2up Sports adapts to the web3 era and the wave of mobile internet, oriented to the personality, health, fashion, popularity, new trend, all-day socialization concept of the young generation of 00's. 2up

  • Użytkownik niezalogowany jsimit seo
    jsimit seo 2024-01-12   20:10:39
    Cytuj

    I undeniably valuing every single bit of it and I have you bookmarked to take a gander at new stuff you post. 블로그

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-12   07:01:22
    Cytuj

    Just unadulterated magnificence from you here. I have never expected something not as much as this from you and you have not baffled me by any extend of the creative energy. I accept you will keep the quality work going on. 남자레플리카

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-11   15:25:59
    Cytuj

    To an awesome degree exquisite and charming post. I was chasing down this sort of data and recognized looking at this one. Continue posting. Appreciative for sharing. MLB중계

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-11   06:35:11
    Cytuj

    It has completely climbed to crown Singapore's southern shores and without a doubt set her on the general guide of private remarkable core interests. Regardless I scored the a more prominent number of focuses than I ever have in a season for GS. I figure you would be not capable discover some individual with a relative consistency I have had amid the time so I am content with that. 토토사이트

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-09   07:18:07
    Cytuj

    It's predominant, however , look at material at the road address. 더킹플러스카지노

  • Użytkownik niezalogowany jsimit seo
    jsimit seo 2024-01-05   12:28:33
    Cytuj

    I undeniably valuing every single bit of it and I have you bookmarked to take a gander at new stuff you post. เว็บสล็อตทุกค่าย

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-02   19:28:04
    Cytuj

    An obligation of appreciation is all together for the informational and pleasing post, plainly in your blog everything is extraordinary.. Jumpsuit Maternity

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2024-01-02   12:38:02
    Cytuj

    Beaver says I additionally have such intrigue, you can read my profile here: photo booth rental

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2023-12-31   07:33:24
    Cytuj

    I utilize fundamentally unrivaled textures : you will find these items by: 파워볼사이트

  • Użytkownik niezalogowany jsimit seo
    jsimit seo 2023-12-30   06:31:15
    Cytuj

    This is an important discussion. I've had my fair share of slots breaking unexpectedly, and it's never fun. สล็อตเว็บตรง แตกง่าย

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2023-12-28   07:03:15
    Cytuj

    I utilize fundamentally unrivaled textures : you will find these items by: 먹튀커뮤니티

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2023-12-27   07:11:45
    Cytuj

    I for one utilize them solely astounding components : you will see these people amid: 안전한 토토사이트

  • Użytkownik niezalogowany jsimit seo
    jsimit seo 2023-12-25   12:20:01
    Cytuj

    The adrenaline rush is real! These web slots are the epitome of excitement. สล็อตค่ายใหญ่

  • Użytkownik niezalogowany WilliamSEO
    WilliamSEO 2023-12-25   10:56:53
    Cytuj

    I inquisitive more enthusiasm for some of them trust you will give more data on this subjects in your next articles. pasar123

  • Użytkownik niezalogowany kulturalna
    kulturalna 2021-12-01   13:06:32
    Cytuj

    Pan Maciej Wojtyszko w swoim felietonie wywołał temat, zadałam mu kulturalnie pytanie w komentarzu, ale nie odpowiedział (co jest niekulturalne), więc chciałam zapytać oficjalnie: DLACZEGO U PANA ŁUKASZA DREWNIAKA NIE MOŻNA ZOSTAWIAĆ KOMENTARZY?

  • Użytkownik niezalogowany jkz
    jkz 2021-05-04   08:15:12
    Cytuj

    "Matko Boska! ... obroń nas przed głupcami, którzy wiedzą". - Ja tam nie wiem, ale ten tu buffone i aktywista kodziawerki jak najbardziej... Zresztą już szczekał na ten temat, rzekomo kopiując z Gombrowicza w dopisanym ze swego niskiego czoła post scriptum do "Pana Tadeusza". Tu - ornitolog, jak z Mrożka - długaśno się wymądrza zamiast przyjąć do wiadomości, że warto: nie robić drugiemu, co sobie niemiłe... Ale, nie, zbolszewizowana mentalność zawsze polubi PRZEMOC stosowaną w przestrzeni publicznej, choćby w wersji symbolicznej! Na razie?