AKCEPTUJĘ
  • Strona używa plików cookies, korzystanie z niej oznacza, że pliki te zostaną zamieszczone na Twoim urządzeniu. więcej »

Tańcz, póki możesz

Krótka rozmowa ze Śmiercią, reż. Marcin Liber, Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie
"Krótka rozmowa ze Śmiercią", fot. Dawid Stube  

Termin premiery najnowszego spektaklu Marcina Libera, Krótkiej rozmowy ze śmiercią, zbiegł się z pięćdziesiątą rocznicą jego urodzin. Być może zatem do zajęcia się tematem śmierci nie skłonił go przypadek, a refleksja dotycząca przemijania? Niezależnie od kierujących reżyserem motywacji, kolejne „ostatnie pożegnania” dotkliwie i zawsze nie w porę przypominają żyjącym o nieustającej aktualności śmierci. Jej obecność można było odczuć szczególnie wyraźnie po nagłym odejściu Lecha Raczaka, zmarłego w wieczór poprzedzający pierwszy pokaz gnieźnieńskiego przedstawienia. Liber, który – jak zadeklarował w swoim wcześniejszym spektaklu Ach, jakże godnie żyli... Teatru Powszechnego im. Zygmunta Hübnera – uważa się za teatralne dziecko Teatru Ósmego Dnia, premierę Krótkiej rozmowy ze śmiercią dedykował właśnie Raczakowi.

Po pięciu dekadach zdobywania życiowych i teatralnych doświadczeń każdy artysta zdaje sobie z pewnością sprawę z nieuchronności śmierci, której kosa w dowolnej chwili może dosięgnąć każdego. Liber, inicjując rozmowę z jej spersonifikowanym wyobrażeniem, wykorzystał dwa powszechnie znane staropolskie utwory: Krótką rozprawę między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem Mikołaja Reja i Rozmowę mistrza Polikarpa ze śmiercią Mikołaja z Mierzyńca. Choć oba napisane zostały jako dialogi, nie można uznać ich za teksty dramatyczne – żaden z nich nie był przeznaczony do wystawiania w teatrze. Liber odnalazł w nich jednak ładunek dramaturgiczny i potencjał inscenizacyjny. Współpracując z dramaturgiem Jarosławem Murawskim, wydobył i ujawnił podskórne napięcia – zarówno wpisane w same teksty, jak i wyłaniające się na przecięciu ich ponadczasowości z doświadczeniami dzisiejszych widzów. I chociaż teatralizacja fragmentów dialogu Reja nie jest przekonująca, zyskuje względną atrakcyjność dzięki czytelnym aluzjom do aktualnej sytuacji społeczno-politycznej. Za to efekty wykorzystania Rozmowy mistrza Polikarpa ze śmiercią są świetne.

Nie od dzisiaj wiadomo, że staropolski wiersz może skutecznie sprawdzać się we współczesnym teatrze zaangażowanym. Krótka rozmowa ze śmiercią przypomniała jednak wszystkim wielbicielom starodruków, że arcydzieła literatury dawnej nie są i nigdy nie były scenicznymi „samograjami”. Gnieźnieński spektakl inicjowany jest dialogiem napisanym przez Mikołaja Reja, którego uczestnicy znajdują się we wnętrzu kościoła. Stwarza to realistyczną platformę (zarówno w wymiarze przestrzennym, jak i dramaturgicznym) dla następującej później projekcji Rozmowy mistrza Polikarpa ze śmiercią. Niesłabnąca – od niemal pięciu wieków! –  publicystyczna aktualność Krótkiej rozmowy między trzema osobami... sygnalizuje powtarzalność nadużyć elit politycznych (Pan – Roland Nowak) i kościelnych (Pleban – Wojciech Siedlecki) wobec społeczeństwa (Wójt – Wojciech Kalinowski). Sensy scenicznej rozmowy nie są jednak w pełni zrozumiałe, a jej rytm i brzmienie – na tyle atrakcyjne, żeby przyciągnąć uwagę i ożywić prezentację. Z całej sekwencji w pamięć zapada głównie scena przekazywania banknotów chciwemu biskupowi i jego stwierdzenie: „Boć to taka polska chciwość / mieć prawo i sprawiedliwość” (w oryginale: „A to jego wszytka chciwość / Mieć pokój a sprawiedliwość). Wykorzystanie utworu Reja okazuje się niepotrzebne, a jego podstawowym efektem jest trywialne upraszczanie potencjalnych znaczeń Rozmowy mistrza Polikarpa ze śmiercią.

Do siedzących w kościelnych ławach, zabazgranych flamastrami jak szkolne krzesła (scenografia Mirka Kaczmarka), Pana, Wójta i Plebana przysiadają się cztery identycznie wystylizowane kobiety. To Śmierć, której ziemską wszechwładzę symbolizuje rozbicie na cztery osoby. Krótkie czarne sukienki nie zasłaniają namalowanych na skórze kości i mięśni, co upodabnia aktorki do eksponatów z kolekcji Gunthera von Hagensa (kostiumy – Grupa MIXER). Reprezentują Śmierć współczesną, zakorzenioną w dzisiejszej – nie średniowiecznej – wyobraźni. Silne głosy, dynamiczne gesty i ekspresyjny ruch Kamili Banasiak, Zuzanny Czerniejewskiej, Martyny Rozwadowskiej i Joanny Żurawskiej sprawiają, że kreowana przez nie Śmierć jest wyrazista i mocna – w rockowym, a nie popkulturowym sznycie. Głębokie cienie na twarzach upodabniają je do czaszek, jak w klasycznej ikonografii danse macabre, ale skojarzenie to – choć nie powstydziliby się go pewnie nawet członkowie Hell’s Angels – zdominowane zostaje przez fryzury w stylu Amy Winehouse. Wygląd Śmierci świetnie współgra z ich, znakomicie zmysłową, choreografią autorstwa duetu Hashimotowiksa (Paulina Jaksim i Katarzyna Kulmińska z Polskiego Teatru Tańca), odpowiedzialnego – między innymi – za hipnotyczny i elektryzujący taniec Śmierci z kosami.

Sposób, w jaki prezentowana jest Śmierć, wpływa na postać Polikarpa. Gra go Paweł Dobek – aktor młody, nieodpowiadający typowej wizji światłego mistrza. Od sceny pierwszego spotkania ze Śmiercią, ukazanej jako odwrócone narodziny, Polikarp przechodzi ewolucję, symbolizującą bieg ludzkiego życia. Jego lęk przed Śmiercią stopniowo zastępuje rosnąca pewność siebie. Po chwili bez skrępowania rozmawia z osobą z zaświatów, a nawet, angażując widzów, próbuje zawadiacko przekupić ją kołaczem z rodzynkami (przygotowywanym według staropolskiego przepisu). I choć jego działania nadwyrężają czasem cierpliwość Śmierci, naturalna swoboda pozwala mu kontynuować dialog, a może nawet uwieść rozmówczynię. Niczym w codziennym życiu myśl o śmierci zostaje przysłonięta pokusami doczesności. Obrazuje to zagrana z wigorem i humorem scena z nieznanej wcześniej, odnalezionej przez Wiesława Wydrę jesienią 2017 roku, drukowanej wersji Rozmowy z roku 1542. Śmierć, której wóz ugrzązł w bagnie, zostaje zaproszona przez pomagającego jej Kmotra na chrzciny jego dziecka. W zamian składa obietnicę, że przyjdzie po niego dopiero, gdy ten osiągnie sędziwy wiek. Czy wówczas będzie przygotowany na spotkanie z nią? Czy ktokolwiek z nas będzie kiedyś na nie gotowy?

W ustach świetnie przygotowanych aktorów wersy piętnastowiecznej Rozmowy mistrza Polikarpa ze śmiercią zyskują nowe życie. Spektakl podkreśla nie tylko znaczenia i dramatyczny ładunek utworu, ale także jego walory brzmieniowe oraz – wpisany w szczeliny tekstu – potencjał plastyczny. Przyjęta przez realizatorów perspektywa nie ogranicza się do uniwersum chrześcijańskiego, z którym (zarówno w wersji rzymskokatolickiej, jak i protestanckiej) kojarzy się polskie średniowiecze i renesans. W interpretacji Murawskiego i Libera w zasadzie jedynym nawiązaniem do transcendencji jest spersonifikowana Śmierć. Nie ma tu odwołań do Boga, a religia istnieje jedynie jako jedna z barw tęczowej doczesności: źródło władzy i majątku kościelnych hierarchów oraz sposób zdobywania przez nich posłuchu wśród ludu.

W wystawionej w Gnieźnie Krótkiej rozmowie ze śmiercią trzeźwy humor łączy się z filozoficznym dystansem wobec umierania. Portretowana na scenie Śmierć jest, jak w życiu, powszechna, oczywista i banalna. Niestraszna, bo intelektualnego stoicyzmu Marcina Libera nie zaburza to, co nieuniknione. Śmierć nie przypomina tu postaci z horrorów ani z filmów gore, w których wylewają się trzewia i eksplodują czaszki. Nie jest bohaterką łzawych dramatów ani ukrytą przyczyną rozdzierających, emocjonalnych rozstań. Najbliżej jej do postaci z baśni magicznej – uosobienia odwiecznej siły, która objawia się w (niemal) ludzkim ciele i respektuje określone zasady, czasem ulegając też emocjom. Skoro zjawiska wymykające się poza horyzont zmysłów zależą od kulturowych wzorców, nasza śmierć będzie taka, jakiej się spodziewamy, sugeruje Liber. Jego publiczność może zaakceptować ulotność własnego istnienia i dołączyć do prowadzonego przez Śmierć tanecznego korowodu. Spektakl wypełnia tak pradawną funkcję teatru – przygotowuje widzów na to, co nieodgadnione, a czego uniknąć się nie da. Podobnie traktować można wykorzystane w przedstawieniu – biegnące równolegle do jego tekstu – znakomite piosenki zespołu Nagrobki. Surowe brzmienia utworów z repertuaru duetu Macieja Salamona i Adama Witkowskiego łączą całość prezentacji ze współczesnością. Już pierwsza z wykonywanych na żywo piosenek, Zaraza (z roku 2015) świetnie pasuje do światowej paniki spowodowanej pojawieniem się koronawirusa: „ludzie pytają, co to za zaraza / która wszystkich tak bardzo przeraża / nikt jeszcze nie ma jasnej odpowiedzi / na co w tym momencie zdychają sąsiedzi”. Otwieranych w ten sposób znaczeń jest w wykorzystanych w spektaklu utworach o wiele więcej.

Krótka rozmowa ze śmiercią bawi, uczy i daje do myślenia, popularyzując klasyczne arcydzieła rodzimej literatury. Krzewi tradycję i propaguje piękno języka polskiego. Ktoś spodziewał się tego po spektaklu Marcina Libera? Bez obaw! Zrealizowane w Gnieźnie przedstawienie nie ma nic wspólnego z pomnikiem ku czci zasłużonych, bibliotecznym kurzem ani szkolną akademią. To widowisko, w którym klasyczny tekst, obraz, muzyka i gra aktorska splatają się nawzajem w przyciągającym uwagę, pouczającym i atrakcyjnym widowisku, z powodzeniem łączącym ogień reżyserskiej wizji i wodę tradycji.

21-02-2020

galeria zdjęć Krótka rozmowa ze Śmiercią,reż. Marcin Liber, Teatr im. Aleksandra Fredry <i>Krótka rozmowa ze Śmiercią</i>,reż. Marcin Liber, Teatr im. Aleksandra Fredry <i>Krótka rozmowa ze Śmiercią</i>,reż. Marcin Liber, Teatr im. Aleksandra Fredry <i>Krótka rozmowa ze Śmiercią</i>,reż. Marcin Liber, Teatr im. Aleksandra Fredry ZOBACZ WIĘCEJ
 

Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie
Krótka rozmowa ze Śmiercią
wg Rozmowy mistrza Polikarpa ze śmiercią Mikołaja z Mierzyńca oraz Krótkiej rozprawy między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem Mikołaja Reja   
reżyseria: Marcin Liber
scenografia: Mirek Kaczmarek
muzyka: Nagrobki
dramaturgia: ckostiumy: Grupa Mixer
choreografia: Hashimotowiksa (Paulina Jaksim, Katarzyna Kulmińska)
obsada: Kamila Banasiak, Zuzanna Czerniejewska, Martyna Rozwadowska, Joanna Żurawska, Paweł Dobek, Wojciech Kalinowski, Roland Nowak, Wojciech Siedlecki
premiera: 18.01.2020

skomentuj

Aby potwierdzić, że nie jesteś robotem, wpisz wynik działania:
dwa plus trzy jako liczbę:
komentarze (30)
  • Użytkownik niezalogowany brightideas123
    brightideas123 2024-06-27   05:55:01
    Cytuj

    I have finished reading the blog post on traditional online casino games, and I am truly amazed by Apex Gaming 88! The accurate explanations of slot games, color games, baccarat, poker, live dealer games, and esports games were precise.

  • Użytkownik niezalogowany RenownedOnlineCasinoReviews2024
  • Użytkownik niezalogowany SAFETOTO
    SAFETOTO 2024-02-22   04:11:08
    Cytuj

    Make money online without lifting a finger! No experience required register here: 바카라 검증

  • Użytkownik niezalogowany annaat29
    annaat29 2024-02-05   10:02:44
    Cytuj

    Dancing is often associated with joy, celebration, and self-expression. The phrase encourages people to find connections moments of joy in their lives and express themselves freely, whether through literal dancing or metaphorical celebration.

  • Użytkownik niezalogowany jeffreestar
    jeffreestar 2024-01-02   04:13:51
    Cytuj

    To fascynujące spojrzenie na sztukę teatralną! Marcin Liber wydaje się mistrzem włączania klasycznych dzieł literatury slice master do współczesnej sceny, co stwarza nie tylko dogłębne refleksje nad przemijaniem i śmiercią, ale także przekłada je na kontekst dzisiejszych czasów.

  • Użytkownik niezalogowany online slots
    online slots 2023-12-21   05:15:30
    Cytuj

    Napansin ko na maraming tao ang naaakit sa iyong blog. Dahil sa mahusay mong pagkakagawa, ito'y naging interesante. Salamat sa iyong dedikasyon at pagsisikap.onlinecolorgame pula puti online

  • Użytkownik niezalogowany e bingo online
    e bingo online 2023-12-13   02:47:06
    Cytuj

    I found this post very interesting and informative. Thank you for sharing your special thoughts with us. My site: online bingo cards

  • Użytkownik niezalogowany e bingo online
    e bingo online 2023-12-13   02:46:26
    Cytuj

    Very interesting information! Perfect just what I was looking for! My site: how to play bingo online

  • Użytkownik niezalogowany jervisnewell10
    jervisnewell10 2023-11-25   17:39:05
    Cytuj

    There are positively a couple extra fine points to obtain hooked on consideration, nevertheless thankfulness for sharing this info. roofingchilliwack.com

  • Użytkownik niezalogowany SimonWhitehead
    SimonWhitehead 2023-11-13   08:44:21
    Cytuj

    I definitely enjoying every little bit of it. It is a great website and nice share. I want to thank you. Good job! You guys do a great blog, and have some great contents. Keep up the good work. pro88

  • Użytkownik niezalogowany SimonWhitehead
    SimonWhitehead 2023-11-11   17:06:06
    Cytuj

    I think this is a standout amongst the most critical data for me. What"s more, i"m happy perusing your article. Be that as it may, ought to comment on some broad things pro88

  • Użytkownik niezalogowany lindamartn15
    lindamartn15 2023-10-25   10:09:56
    Cytuj

    Well along with your permission allow me to grasp your feed to keep up to date with drawing close post. paver contractors bradenton

  • Użytkownik niezalogowany bobbrencher01
    bobbrencher01 2023-09-15   14:03:58
    Cytuj

    I want to thank you this great idea! I love every bit of it. sell my house fast memphis tn

  • Użytkownik niezalogowany lindamartn15
    lindamartn15 2023-09-08   21:49:38
    Cytuj

    Howdy! I merely like to give you a big thumbs up for the excellent information you have right here on this article. roofing companies parrish

  • Użytkownik niezalogowany lindamartn15
    lindamartn15 2023-08-13   17:47:36
    Cytuj

    This is these kinds of an ideal resource in which you will be giving and you also present that apart regarding complimentary. power washing lakewood ranch

  • Użytkownik niezalogowany chavesarlene4
    chavesarlene4 2023-07-27   15:37:20
    Cytuj

    Here, it is noted that it is crucial, and the link is provided on a page that is accommodating. https://www.housecleaningkelowna.com/

  • Użytkownik niezalogowany Lee P.
    Lee P. 2023-07-26   13:08:33
    Cytuj

    Polska rozrywka kulturalna oferuje bogatą i zróżnicowaną gamę tradycyjnej muzyki, tańca, teatru, festiwali filmowych i żywych uroczystości, odzwierciedlając głęboko zakorzenione dziedzictwo kulturowe i ekspresję artystyczną kraju. Jeśli jesteś ciekawy, odwiedź nas na https://www.electriciankamloops.ca/electrical-installation-and-inspection

  • Użytkownik niezalogowany Annalee Porter
    Annalee Porter 2023-07-26   12:55:37
    Cytuj

    Marcin Liber to polski dramaturg znany ze swoich prowokujących do myślenia i naładowanych emocjonalnie sztuk, które często poruszają złożone relacje międzyludzkie i problemy społeczne. Jeśli jesteś zainteresowany, odwiedź nas na https://www.kitchenrenovationsedmontonab.com/kitchen-countertops

  • Użytkownik niezalogowany Angel17
    Angel17 2023-07-17   15:14:29
    Cytuj

    Dancing is one of my talents. As soon as I can I will dance to express my talent. property managers Scottsdale, LA

  • Użytkownik niezalogowany Speedy Spa Moving
    Speedy Spa Moving 2023-06-28   08:39:59
    Cytuj

    Excellent blog, very helpful for the content and the writing style’s structure; I’ll be back for more information.Specialty Moving Tampa

  • 2023-06-22   05:49:36
    Cytuj

    thanks for this usefull article. Party Pics NJ

  • 2023-06-09   05:33:54
    Cytuj

    Such a fantastic performer indeed! Truly one of the greatest to ever do it. Speaking of fantastic, if you're looking to make your commercial space clean, click here for info!

  • Użytkownik niezalogowany Chavesarlene4
    Chavesarlene4 2023-06-02   18:57:16
    Cytuj

    I adore this content, which is quite unique. If you have time, at least check out this website. Grande Prairie Shingle Roofing

  • Użytkownik niezalogowany rubewrenn269
    rubewrenn269 2023-05-25   22:59:48
    Cytuj

    I think I'll bookmark this for future reference, especially on your detailed topics. swiming pool rendering

  • Użytkownik niezalogowany dotyhughes117
    dotyhughes117 2023-05-25   22:58:41
    Cytuj

    This blog is surprisingly useful and informative. parramatta bore water

  • Użytkownik niezalogowany Bobby Rencher
    Bobby Rencher 2023-05-22   17:08:29
    Cytuj

    Nie mogę się doczekać, aż zobaczę, jak zaklęcie rozwija się na scenie, gdy z niecierpliwością czekam na rozpoczęcie spektaklu teatralnego, pełen ekscytacji z powodu wciągających przedstawień, wciągającej opowieści i magicznej atmosfery, którą może zaoferować tylko teatr na żywo. sell my house fast san antonio

  • Użytkownik niezalogowany michsullivan15
    michsullivan15 2023-05-19   22:50:14
    Cytuj

    You can be confident that once you choose to work with our team of roofing tarp specialists, we will complete the task quickly to prevent more damage to your home. Because of this, it is recommended to choose roofing contractors port charlotte or roofing contractors nokomis for your roof tarp installation.

  • Użytkownik niezalogowany adamschule85
    adamschule85 2023-04-21   13:31:06
    Cytuj

    Fancy the content I have seen so far and will definitely return to read more later. https://www.insulationedmonton.com/

  • Użytkownik niezalogowany jason smith
    jason smith 2023-03-23   15:21:30
    Cytuj

    The director presents his experiences related to the theatre in Gniezno starting with the performance Crankiness with guest actors | siding contractor

  • Użytkownik niezalogowany latterknight
    latterknight 2023-02-24   08:18:38
    Cytuj

    Wieloznaczny, jak każda metaforyczna przypowieść lub muzyczny rapsod. W cyklu peł­nych emocji aktorskich improwizacji Teatr Ósmego Dnia ukazuje przypo­wieść o samotności człowieka /artysty pośród "oceanu realności" slope unblocked.