AKCEPTUJĘ
  • Strona używa plików cookies, korzystanie z niej oznacza, że pliki te zostaną zamieszczone na Twoim urządzeniu. więcej »

Wszystko jak należy – realistycznie

Czerwone nosy, reż. Anna Wieczur, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu
Profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, doktor habilitowany. Teatrolog, kulturoznawca, performatyk, kierownik Zakładu Performatyki Instytutu Kulturoznawstwa UAM. Autor, redaktor, współredaktor książek z zakresu historii teatru i teatru współczesnego, twórca wielu artykułów opublikowanych w Polsce (m.in. w „Teatrze” i „Dialogu”), a także za granicą.
A A A
fot. Krzysztof Bieliński  

Czym są i czym być mogą na scenie Czerwone nosy Petera Barnesa, nikogo w Poznaniu nie trzeba uświadamiać. Legendarna inscenizacja Eugeniusza Korina (1993) i grane wciąż świetne przedstawienie Jana Klaty (2021, oba spektakle w Teatrze Nowym) dowodnie o tym świadczą. A jak sobie poradziła z uscenicznieniem tego dramatu Anna Wieczur w teatrze kaliskim? Powiedzmy od razu: jak należy (co niecałkowicie jest pochwałą).

Spektakl wydał mi się mocno przydługi: w swej premierowej wersji trwał z górą trzy i pół godziny. Piszę „przydługi”, a nie po prostu „długi”, bo odniosłem w Kaliszu wrażenie, iż tekst angielskiego dramaturga, choć bardzo mądry i dojmująco aktualny, aż się prosi o trochę więcej skreśleń. Anna Wieczur odniosła się do tekstu Barnesa z nadmierną, moim zdaniem, pieczołowitością, co spowodowało sporą ilość dłużyzn.

Zespół aktorski kaliskiego teatru bardzo dzielnie dawał sobie radę bez mikroportów, które chyba nadmiernie panoszą się ostatnio na polskich scenach. I chwała mu za to, tyle że brak tych urządzeń raczej nie wymaga aż takiego wysilania głosu, jakie zaprezentowała cała niemal obsada Czerwonych Nosów. Podziwu godne jest to, że wszyscy wytrzymali w tym wokalnym „nadnatężeniu” przez całe trzy i pół (z górą) godziny, ale wraz z upływem czasu rosło moje przeświadczenie, iż spektakl ten jest wykrzyczany, co bynajmniej nie wzmagało mojego współprzeżywania losów ekipy ojca Flote’a (Jakub Łopatka), Kruków, biczowników, złotników, prostytutek, papieża (Lech Wierzbowski), arcybiskupa (Zbigniew Antoniewicz), Pani Bonville i Sabiny (w obu rolach Agnieszka Dzięcielska), i tak dalej. Właściwie tylko mim Sonnerie, czyli Mistrz Din Don (Malwina Brych), radośnie lub smutno pląsający i kunsztownie pobrzękujący dzwoneczkami, dawał mym uszom wytchnienie od krzyków.

Być może zadziałało tu premierowe napięcie, być może brak mikroportów spowodował „wokalny stres” i obawę, czy wszystko aby jest słyszalne w tylnych rzędach parteru oraz na balkonie. Choć sam siedziałem blisko sceny, mogę jednak, będąc doświadczonym (lżej i ciężej) widzem już chyba kilku tysięcy spektakli, zapewnić PT Obsadę, że na pewno by było słyszalne bez tego wokalnego „nadnatężenia”.

Na baczną uwagę zasługuje w kaliskim spektaklu multimedialne rozwiązanie kwestii scenografii. To znaczy, żeby wszystko było precyzyjnie objaśnione: scenografia, owszem, jest wyraźnie obecna w postaci choćby kurtyny wtaszczonej na scenę na okoliczność występu Czerwonych Nosów, zawieszonej na drewnianym stelażu, będącej raczej ozdobą-tłem występów trupy ojca Flote’a niż cokolwiek zasłaniającej. Lecz scenerię tego przedstawienia stanowiły przede wszystkim projekcje wideo, stylizowane – wedle mojej amatorskiej wiedzy z historii sztuki – na malarstwo romantyczne. Mieliśmy więc „jak żywe” późnośredniowieczne, ciut zamglone (bądź zadymione) krajobrazy miejskie i sielskie (w tym sugestywnie się prezentujące błoto-bagno), tu i ówdzie od czasu do czasu przelatywało pod nieboskłonem czarne, złowróżbne ptactwo, a gdy było trzeba, wkraczali w to malownicze tło ponuro wyglądający oprawcy-kaci. Trójwymiarowość owego „średniowieczno-romantycznego prospektu” zapewniała przezroczysta zasłona, którą rozwieszono na samym froncie sceny.

Ciekawym, nieco zagadkowym elementem scenografii jest umieszczony z tyłu po lewej stronie splątany, leżący „pniokorzeń”. Nikt go nie dotyka, nikt go nie ogrywa, on po prostu jest. Czym jest? Może symbolem łączności kultury z naturą? (Na jego łączność z kulturą wskazywałoby równo przycięte końcówki.)

W kwestii scenografii mam zatem uczucia mieszane, które dotyczą nie tylko wspomnianych tu już kurtyny czy „pniokorzenia”, lecz także narzędzi egzekucji. Owszem, szubienice, na których powieszono złowróżbnych „kruczych” rabusiów, a zarazem perfidnych roznosicieli Czarnej Śmierci, były odrobione jak należy i godnie spełniły swą rolę. (Przy okazji: realizm sceniczny został tu wydatnie zakłócony, bo aż nadto widoczne były wysiłki „katów”, aby oszczędzić życie partnerów, „skazańców”: po założeniu tym ostatnim pętli na szyję, „kaci” pieczołowicie mocowali haki na zaczepach, które umieszczone były na plecach ich „ofiar”, zapewniając im powieszenie na bezpiecznych uprzężach.)

Zostawmy dobrze odrobione szubienice, a także jakże oczywiste starania o jak najdalej posunięte bezpieczeństwo i higienę pracy scenicznej i przejdźmy do innych narzędzi zagłady: trzech Biczowników, jak wiemy z tekstu Barnesa, zostaje skazanych na śmierć w płomieniach. Na kaliskiej scenie są zatem, jak należy, przywiązani do pali, wokół których wyrastają jakieś, chyba plastikowe, elementy udające stosy chrustu. Spłonięcie zaznaczone jest bijącym ostro z dołu czerwonym światłem. Realizm to czy „nierealizm”? Mała sceniczna żenada czy już duża?

Nie pastwiłbym się tak ochoczo nad tą sceną, gdyby nie nader staranna dbałość reżyserki, scenografki oraz autora projekcji o jak najbardziej realistyczny charakter scenerii, kostiumów oraz aktorskiej gry. A tu takie naiwne faux pas

Zarzut „realistycznej naiwności”, alias naiwnej oczywistości postawiłbym również aktorskiej grze całej niemal obsady tego spektaklu. Zespół Czerwonych Nosów jest jak jeden mąż i jedna małżonka „naiwnie wesołkowaty”, a jedyny wyjątek stanowi tu Rochfort (Michał Wierzbicki), którego cwane wyrachowanie widoczne jest w każdym geście i wypowiedzianym słowie. Najbardziej spektakularnym odejściem od owej wesołkowatości jest dziwnie rozwiązana scena śmierci ojca Flote’a, który ginie zasztyletowany przez Rochforta na rozkaz papieża, stojąc pośrodku sceny na rękach i głowie w pozycji w hatha-jodze zwanej sirsasaną. Czy ma to być podkreślenie późnośredniowiecznej wielokulturowości Flote’a i jego zespołu?

Prostytutki Kamila i Maria (Aleksandra Pałka-Łopatka i Aleksandra Lechocińska) zachowują się z odpowiednim dla ich roli społecznej wyuzdaniem, demonstrując wraz ze złotnikami (późniejszymi mężami) rozmaite warianty (płatnej) miłości cielesnej, a później (ten pomysł akurat jest niezły) eksponują cennik swych usług, zadzierając do góry suknie. Cennik ów, razem z ilustracjami demonstrującymi zapewne charakter owych usług, jest utrwalony obrazkowo na wywalanej bezczelnie i kilkakrotnie spodniej, biało-bieliźnianej, dolnej części ich przyodziewku. Piszę „zapewne”, bo suknie są błyskawicznie opuszczane, w związku z czym nawet widzowie siedzący, tak jak mi się przytrafiło, bardzo blisko sceny nie są w stanie nawet powierzchownie przestudiować, co na owych (raczej chyba) obrazkach konkretnie jest utrwalone.

Prostytutki obdarowane złotą biżuterią pocierają nią demonstracyjnie swe łona – żeby nie było już absolutnie żadnej wątpliwości co do ich konduity. Realizm? Być może. Naiwność? Z pewnością tak.

Gdy na scenie mają się pojawić złotnicy i prostytutki, z góry pośrodku opuszcza się z nadscenia gromada srebrnych, podświetlonych i błyszczących gwiazdek – żeby była pełna jasność?

Gorzki, mądry, choć trochę przegadany tekst Barnesa nie wybrzmiewa zatem w sposób oryginalny, adekwatny do jego intelektualnej klasy, goryczy i mądrości. Wykrzyczany, przegestykulowany, robi się dość szybko i na długo naiwnie realistyczny, choć trzeba powiedzieć, że rozmaite aluzje do współczesności, jak choćby ściśle określone reguły zarobkowania „cechu” prostytutek, czyli ostra satyra na „związkowość” przepisów prawa, wszechobecną przynajmniej w świecie anglosaskim; „prelekcje o prawach ekonomii” w wykonaniu złotników czy pseudolewackie eksplanacje grabieży, gładko płynące z ust Kruków, sprowokowały żywą reakcję kaliskiej premierowej widowni.

Wyjątek stanowi ostatnia scena – „papieski samograj”, czyli końcowy monolog głowy kościoła o tym, że pora już na przywrócenie porządku opartego na przemocy władzy i okłamywaniu maluczkich – oczywiście dla ich dobra. Rezydujący w Awinionie papież Klemens VI nie pozostawia nam żadnych złudzeń, a aktorska klasa Lecha Wierzbowskiego rozbłyskuje tu pełnym blaskiem w oszczędnym, klarownym, dobitnym, nienachalnym przypomnieniu nam, jakie reguły rządzą światem – wypada tu zasadnie podejrzewać, że także i naszym.

Na koniec, zgodnie ze wskazówkami dramaturga, Klemens VI zadziera głowę do góry i długo, przeciągle wyje niczym wilk do księżyca. Tym samym dotychczasowy, raczej mało zgodny z intencjami dramaturga, naiwny realizm tego spektaklu podkula ogon i czym prędzej umyka ze sceny. Szkoda, że tak późno.

P.S. W programie kaliskiego spektaklu zamieszczono obszerny fragment perory Wielkiego Inkwizytora z Braci Karamazow Dostojewskiego. Ten redaktorski pomysł, choć pachnie oczywistością, wydaje mi się jednak nader trafny.

17-05-2023

Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu
Peter Barnes
Czerwone nosy
przekład: Stanisław Barańczak
inscenizacja i reżyseria: Anna Wieczur
scenografia i kostiumy: Marta Śniosek-Masacz
muzyka: Ignacy Zalewski
projekcje wideo: Stanisław Zaleski
światło: Paulina Góral
przygotowanie muzyczne: Jacek Laszczkowski
ruch sceniczny i choreografia: Anna Iberszer
treningi cyrkowe: Wojciech Rotowski
efekty kaskaderskie: Andrzej Słomiński
obsada: Izabela Beń-Olejniczak, Malwina Brych, Agnieszka Dzięcielska, Krystyna Horodyńska, Małgorzata Kałędkiewicz, Ewa Kibler, Aleksandra Lechocińska, Aleksandra Pałka-Łopatka, Bożena Remelska, Izabela Wierzbicka, Zbigniew Antoniewicz, Karol Biskup, Filip Kempiński, Adam Kupaj, Jakub Łopatka, Wojciech Masacz, Dariusz Sosiński, Błażej Stencel, Adam Szymański, Marcin Trzęsowski, Michał Wierzbicki, Lech Wierzbowski oraz Jacek Różański, Przemysław Kubiak, Filip Kępiński
premiera: 25.03.2023

galeria zdjęć Czerwone nosy, reż. Anna Wieczur, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu Czerwone nosy, reż. Anna Wieczur, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu Czerwone nosy, reż. Anna Wieczur, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu Czerwone nosy, reż. Anna Wieczur, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu ZOBACZ WIĘCEJ
 

skomentuj

Aby potwierdzić, że nie jesteś robotem, wpisz wynik działania:
trzy plus dziesięć jako liczbę:
komentarze (37)
  • Użytkownik niezalogowany Dana
    Dana 2024-04-14   04:52:37
    Cytuj

    Dziękuję za artykuł pełen cennych informacji! Znalazłem go niezwykle użyteczny i inspirujący. Twoje treści są przystępne i łatwe do zrozumienia, co bardzo mi pomaga w mojej pracy. Jeśli ktoś poszukuje sprawdzonego wykonawcy betonowych prac w Townsville, serdecznie polecam odwiedzenie concrete contractor townsville. Zespół ekspertów oferuje szeroki zakres usług budowlanych związanych z betonem, zapewniając najwyższą jakość i profesjonalizm. Bez względu na rozmiar projektu, są gotowi sprostać wszelkim wyzwaniom. Odwiedź ich stronę internetową, aby dowiedzieć się więcej i skontaktować się już dziś!

  • Użytkownik niezalogowany Dana
    Dana 2024-04-09   08:05:34
    Cytuj

    Chciałbym bardzo podziękować za udostępnienie tak wartościowej treści! Przeczytanie Twojego artykułu było niezwykle inspirujące i pouczające. Znalazłem wiele przydatnych wskazówek i ciekawych pomysłów, które na pewno wykorzystam w praktyce. W szczególności doceniłem [wspomnij konkretne aspekty lub punkty z artykułu, które wzbudziły Twoje zainteresowanie]. Mówiąc o usługach wysokiej jakości w zakresie betonu, od razu przyszło mi na myśl Premium Concrete Services . Ta firma jest znana z oferowania usług premium w dziedzinie betonu, zapewniając szeroki zakres profesjonalnych usług dopasowanych do różnorodnych potrzeb. Z ich doświadczeniem i zaangażowaniem w jakość, są niewątpliwie najlepszym wyborem dla osób poszukujących usług betonowych najwyższej jakości.

  • Użytkownik niezalogowany SAFETOTO
    SAFETOTO 2024-03-25   10:06:14
    Cytuj

    It's a game. Five dollars is free. Try it It's not an easy game ->-> 토토사이트.COM

  • Użytkownik niezalogowany Rex
    Rex 2024-03-06   07:58:12
    Cytuj

    Spektakl wydaje się fascynujący, jednak dłuższe fragmenty mogłyby być skrócone dla lepszego odbioru. Scenografia i aktorstwo są imponujące, chociaż w niektórych momentach nadmiernie głośne. Dziękuję za szczegółowy opis! Concrete Resurfacing

  • Użytkownik niezalogowany SAFETOTO
    SAFETOTO 2024-03-03   06:57:29
    Cytuj

    It's a game. Five dollars is free. Try it It's not an easy game ->-> 카지노사이트.com

  • Użytkownik niezalogowany Rex
    Rex 2024-02-29   06:59:29
    Cytuj

    Wspaniała recenzja! Zainspirowała mnie kwestia starannego wykonania - jak w rzemiośle betonowym. Podobieństwo między sztuką a pracą z betonem budzi refleksję nad precyzją i realizmem w obu dziedzinach. Dziękuję za inspirujący tekst! wollongong concrete services

  •  BradSemmler
    2023-08-31   14:26:03
    Cytuj

    great article thanks for sharing Industrial Refrigeration Adelaide

  • Użytkownik niezalogowany Agustin
    Agustin 2023-06-26   11:35:38
    Cytuj

    Peter Barnes was one of the greatest English language playwrights of our time | crime scenen and biohazard cleanup

  • Użytkownik niezalogowany Lise Pepero
    Lise Pepero 2023-06-25   13:08:38
    Cytuj

    I really like this blog and this post. Compulse Media

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:41:50
    Cytuj

    This is really very nice blog and so informative Bathroom Renovations Sydney

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:41:28
    Cytuj

    Good to know about this! tilers wollongong Warilla

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:39:49
    Cytuj

    Thats what I was looking for! air conditioning repair adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:39:20
    Cytuj

    Such a great post! Glenelg South

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:39:01
    Cytuj

    Nice article, waiting for your another Canberra landscapers

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:37:57
    Cytuj

    Really nice article and helpful me Canberra landscapers

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:37:31
    Cytuj

    Great Post! I learned a lot from this, Thank you! Canberra landscapers

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:37:06
    Cytuj

    I thik this is very helpfull post Canberra landscapers

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:36:12
    Cytuj

    Thanks for letting us know. Tiler Adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:35:14
    Cytuj

    Please keep up the good work! drum lessons adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:34:21
    Cytuj

    Very informative content. Thanks. tow truck wollongong

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:33:56
    Cytuj

    What a great piece of article! seo adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:33:06
    Cytuj

    You presented your ideas and thoughts really well on the paper. adelaide electrician

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:32:31
    Cytuj

    Many many thanks to you! Cleaning Services Adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:31:56
    Cytuj

    It's so kind of you! Solar Panels Adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:31:28
    Cytuj

    Thanks for sharing! Sliding Doors Adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:30:55
    Cytuj

    Many thanks for sharing this! Adelaide Coolroom Hire

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:30:31
    Cytuj

    I am really impressed with your writing style. Keep it up! Landscapers Canberra

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:30:12
    Cytuj

    To be honest, I generally don’t read. But, this article caught my attention.digital marketing adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:29:50
    Cytuj

    Very informative post! tiler melbourne

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:29:32
    Cytuj

    Very useful and informative post! Tiling Townsville

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:29:05
    Cytuj

    I visited Your blog and got a massive number of informative articles. I read many articles carefully and got the information that I had been looking for for a long time. Hope you will write such a helpful article in future. Thanks for writing.Tilers in Hobart

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:28:35
    Cytuj

    Thanks for sharing this to public! Adelaide Landscaping

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:28:13
    Cytuj

    Excellent post! Concreters in Wollongong

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:27:52
    Cytuj

    Thanks for letting us know! Tiler Wollongong

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:27:30
    Cytuj

    Thanks for sharing! Tiler Adelaide

  • Użytkownik niezalogowany ashyjones489
    ashyjones489 2023-06-20   18:25:28
    Cytuj

    Actually, it's pretty good to see! Tiler Adelaide

  • Użytkownik niezalogowany sophia
    sophia 2023-05-18   09:57:37
    Cytuj

    I am very impressed with your article. Like you said when you delete a result, word wipe it will be pushed from the left participant column to the right result column. I like it very much.