AKCEPTUJĘ
  • Strona używa plików cookies, korzystanie z niej oznacza, że pliki te zostaną zamieszczone na Twoim urządzeniu. więcej »

Absurd i dosłowność

Policja. Noc zatracenia, reż. Andrzej Saramonowicz, Teatr Bagatela w Krakowie
Teatrolożka i filmoznawczyni.
A A A
fot. Piotr Kubic  

Krakowski spektakl Andrzeja Saramonowicza teatr promuje jako „czarną komedię o pełnym absurdu kraju”. Piszę „krakowski”, bo reżyser ponad dwa lata temu zrealizował już połączenie jednoaktówki Sławomira Mrożka z własnym tekstem w Teatrze Polonia. Nie widziałam warszawskiego przedstawienia, krakowskie warto zobaczyć z jednego przynajmniej powodu: napisana w 1958 roku Policja okazuje się tak aktualna, że trudno nie poczuć na plecach ciarek.

„Jeszcze sześć, siedem lat temu uważałbym Policję za sprawnie napisaną rzecz, ale zalatującą nieco naftaliną, a dziś polska rzeczywistość potężnie się zbliżyła do Mrożkowskiego absurdu” – mówił Andrzej Saramonowicz w wywiadzie udzielonym przy okazji warszawskiej premiery. Wydaje się, że dziś, po niemal czterech latach, dystans dzielący polską rzeczywistość od tej „sprawnie napisanej rzeczy” sprzed ponad sześciu dekad jeszcze bardziej niebezpiecznie się zmniejszył. A „Uwagi o ewentualnej inscenizacji”, jakie sformułował Mrożek, brzmią dość złowieszczo: „Sztuka ta nie zawiera niczego poza tym, co zawiera, to znaczy – nie jest żadną aluzją do niczego, nie jest też żadną metaforą i nie trzeba jej odczytywać”.

Inscenizując Policję, Saramonowicz wykreował więzienne państwo przyszłości: wszechobecne kamery śledzą każdy krok nie tylko Więźnia (Adam Szarek), ale również – a może przede wszystkim – Naczelnika (Michał Kościuk) czy Generała (Marcel Wiercichowski). Nie wiemy, czy obrazy z kamer oglądają spoglądający z portretu Infant i Regent, czy też ktoś, o kim ani my, ani mieszkańcy tego świata nie wiedzą nic. Ale z minuty na minutę robi się coraz straszniej i… coraz bardziej znajomo. Owszem, jak pisał Mrożek, „sztuka […] wymaga wytężonej uwagi ze strony widza […]”, może zatem być „męcząca”, ale aktorzy Bagateli grają, jak chciał autor, „wyraźnie i czysto”. Przyznam, że nie spodziewałam się, że Policja wybrzmi tak znakomicie.

W cytowanym już wywiadzie Saramonowicz stwierdza, że nigdy nie interesowało go pisanie sequela, a Noc zatracenia to „całkiem odrębna historia”. Jest tak, mimo że bohaterami stają się właśnie ci, w których cieniu i pod których czujnym okiem Naczelnik wraz z Generałem sprawdzali lojalność poddanych – Infant i Regent, choć ten ostatni właściwie pozostaje nieobecny. Z prostego powodu: umarł dawno temu, ale lękliwy i kapryśny Infant (Marcel Wiercichowski) woli tego faktu nie ujawniać, bo spoczęłaby na nim pełna odpowiedzialność za losy państwa i obywateli. Lud zatem żyje w przekonaniu, że rządzi nim dobrotliwy staruszek. Nieliczni, którzy znają prawdę, mogą traktować kraj jak prywatny folwark, żonglując stanowiskami i zaszczytami. Znamy? Znamy.

Prosty układ zależności i korzyści zaczyna jednak szwankować: ci, których imiona się tak często przywołuje i jednocześnie nieustannie się je kala, wreszcie powstają – martwi upominają się o pamięć i kraj, za który przez wieki oddawali życie. I dokonują przewrotu.

„Jeśli Mrożek opowiada o absurdzie arcypolicyjności […], to ja zapragnąłem opowiedzieć o absurdzie arcynarodowości” – mówił Saramonowicz. Problem w tym, że w Nocy zatracenia (tytuł odwołuje do monologu Konrada z Wyzwolenia) autor pomieścił tyle natrętnych aluzji do współczesności, iż w zderzeniu z dotkliwie absurdalną Policją druga część przedstawienia wybrzmiewa jak sekwencja rodem z mazurskiego kabaretu. Jest ojciec dyrektor, są ministrowie niekoniecznie potrafiący wskazać zakres działania swoich resortów, a Infant okazuje się łatwo ulegać wpływom Lokaja (Adam Szarek) i Kucharki (Kaja Walden). Ten, kto dorwał się do władzy, korzysta, ile wlezie. A, jak wiadomo, „dorywają się” ludzie bez skrupułów, a i bez szczególnych kompetencji.

Szkoda, bo sam pomysł Saramonowicza – nagle nad krajem, gdzie rządzi się, nieustannie wspominając „naszym umarłych”, panowanie zdobywają ci, którzy z grobów powstają – wydaje się znakomity. Całości nie ratują również pojedyncze subtelności, jak na przykład walka na argumenty Infanta i jego przeciwnika politycznego Leona (Patryk Szwichtenberg), przypominająca tę z Dyktatora Charliego Chaplina, kiedy to Hynkel i Napaloni, obaj niewysocy, spierają się, wchodząc na coraz wyższe stołki, krzesła czy blaty.

Przedstawienie rozpada się zatem na dwie wyraźne części. Co ciekawe, Policja okazuje się tekstem dużo bardziej aktualnym i dzięki temu poruszającym niż Noc zatracenia. Jedno jest pewne: oglądamy wyraziste, interesujące postaci. Kaja Walden w roli Żony Sierżanta-Prowokatora niepokoi, bo właściwie nie sposób odgadnąć jej intencji, jako Kucharka bawi naiwną zadziornością. Naczelnik Michała Kościuka stara się za wszelką cenę utrzymać swoją pozycję, co może nawet zjednywać mu sympatię publiczności; w drugiej części buntownik z zaświatów wywołuje niepokój. Patryk Szwichtenberg jako Sierżant-Prowokator zadziwia bezmyślnym oddaniem reżimowi, ale jego Leon może budzić respekt. Marcin Wiercichowski buduje dwie komiczne przecież postaci – Generała i Infanta – odmiennymi środkami. Aktorce i aktorom udało się stworzyć w obu częściach nierównego przedstawienia postaci różne – i to największy chyba atut krakowskiej realizacji.

04-10-2023

Teatr Bagatela w Krakowie, Duża Scena
Sławomir Mrożek, Andrzej Saramonowicz
Policja. Noc zatracenia
reżyseria: Andrzej Saramonowicz
scenografia i kostiumy: Aleksander Janicki
muzyka: Maria Anna Janicka-Kordasz
choreografia: Kaja Walden
reżyseria świateł / projekcje: Marek Oleniacz
obsada: Kaja Walden, Michał Kościuk, Adam Szarek, Patryk Szwichtenberg, Marcel Wiercichowski
premiera: 15.04.2023

galeria zdjęć Policja. Noc zatracenia, reż. Andrzej Saramonowicz, Teatr Bagatela w Krakowie Policja. Noc zatracenia, reż. Andrzej Saramonowicz, Teatr Bagatela w Krakowie Policja. Noc zatracenia, reż. Andrzej Saramonowicz, Teatr Bagatela w Krakowie Policja. Noc zatracenia, reż. Andrzej Saramonowicz, Teatr Bagatela w Krakowie ZOBACZ WIĘCEJ
 

skomentuj

Aby potwierdzić, że nie jesteś robotem, wpisz wynik działania:
jeden razy osiem jako liczbę:
komentarze (8)
  • Użytkownik niezalogowany Ruby
    Ruby 2024-02-15   11:05:12
    Cytuj

    As a well-liked and rusted escort agency, we offer best quality Kalacha Beach Escorts as well as top quality services all the time. Clients come to us with a lot of expectations and we try our best to fulfil them accordingly. Mainly there are two types of Kalacha Beach Escort Services that we provide.

  • Użytkownik niezalogowany Mansi Kalra
    Mansi Kalra 2024-02-09   14:16:24
    Cytuj

    That is when they could enjoy our Call Girl in Barnala to their fullest. If you are getting in touch with our agency, we require you to keep all your anxiety at your home as at our agency; you are only here to welcome fun and energy. We have hand selected each Call Girl to ensure that all of our clients come across the most professional, sophisticated, classy, and educated escort. We fryer train our girls and make them standard enough to match the status and sex drive of our clients.

  • Użytkownik niezalogowany Swarna Yadav
    Swarna Yadav 2024-02-09   12:43:11
    Cytuj

    When you choose our Housewife Noida Escorts, you unlock a world of advantages. Our Housewife Escorts are not only stunningly beautiful but also possess the skills to provide unforgettable experiences. With us, you can expect professionalism, discretion, and a diverse selection of companions to suit your preferences.

  • Użytkownik niezalogowany Ruby Rajput
    Ruby Rajput 2024-02-08   12:00:59
    Cytuj

    To serve you with an outstanding service is the guarantee we provide and to accomplish them our Chubby Call Girls in Goa are available 24/7. We are so proud that our elite girls are smart, sensual and self-independent. Whether it is a business event, exclusive party or a private tour, you can feel free to hire your favorite girl for in-call or out-call dates from our agency. Commitment to deliver you top class and genuine services is the only reason why we are #1 escort agency in Goa.

  • Użytkownik niezalogowany Neha Dutt
    Neha Dutt 2024-01-19   12:24:32
    Cytuj

    If you are searching for a reliable place to book hot females in Fatehgarh Sahib, our escort service agency is a wonderful place. Our agency is considered a home for charming, stylish, and modern women. We have recruited foreign and local girls with stunning beauty and expertise in delivering sensual pleasures. In other words, you can find elite local Escorts in Fatehgarh Sahib from us to fulfill your lusty desires tonight. No matter what is your requirement, we will surely deliver an attractive and alluring female companion irrespective of your needs.

  • Użytkownik niezalogowany seo
    seo 2023-12-26   20:22:02
    Cytuj

    I love seeing blog that understand the value of providing a quality resource for free.This is my first time i visit here. I found so many interesting stuff in your blog especially its discussion. From the tons of comments on your articles, I guess I am not the only one having all the enjoyment here keep up the good workNice post! This is a very nice blog that I will definitively come back to more times this year! Thanks for informative post.Very efficiently written information. It will be beneficial to anybody who utilizes it, including me. Keep up the good work. For sure i will check out more posts. This site seems to get a good amount of visitors. https://www.digitekprinting.com/foam-core-posters

  • Użytkownik niezalogowany Angel17
    Angel17 2023-11-21   10:14:55
    Cytuj

    This is a very nice play. I love also the story of this. dallas water heater repair

  • Użytkownik niezalogowany Ainz
    Ainz 2023-10-27   02:52:20
    Cytuj

    The timeless relevance of "Police" reminds us of the power of theater to mirror and dissect the world we live in. | fix curb