AKCEPTUJĘ
  • Strona używa plików cookies, korzystanie z niej oznacza, że pliki te zostaną zamieszczone na Twoim urządzeniu. więcej »

Solidarnie o sobie

She was a friend of someone else, reż. Gosia Wdowik, Nowy Teatr w Warszawie
fot. Thomas Lenden  

Od pierwszej sceny ten dziwny, napięty spokój. Pamiętam go z innych prac Gosi Wdowik, na przykład ze Wstydu – jej poprzedniej premiery zrealizowanej w warszawskim Nowym Teatrze. Podobieństw między tym spektaklem a najnowszą propozycją znajdziemy więcej. Wykorzystanie dokumentalnych materiałów wideo. Osobisty – to znaczy widziany przez konkretną, pojedynczą osobę – temat… Uwaga, pułapka. Wdowik przygląda się światu, w którym to, co pojedyncze, staje się wspólne. I odwrotnie. To właśnie ów proces stawania się jest najważniejszy. Jego dynamika i wpływ na jednostkę. Napięcie pomiędzy tymi kategoriami, podobnie jak to wyczuwalne na linii przedstawienie teatralne – performans, stanowią główne pole She was a friend of someone else.

Tematy są dwa: aborcja i wypalenie (zawodowe, osobiste, artystyczne). Obydwa przedstawione wyraźnie i wprost. Sztuka polega na tym, że dymiący materac, na którym leży wyczerpana reżyserka (sama Wdowik), nie jest kiczowatym symbolem, a starannie zakomponowanym elementem obrazu. Podobnie rzecz się ma ze sceną, w której postać grana przez reżyserkę uderza głową w białą ścianę. Gdy przestanie, odsłoni się wąska, jasna szczelina niby świeczka. Głową muru nie rozbijesz? A jednak. I coś w nim zaświeci, jakaś nadzieja. Naiwne? Strasznie! Ale co z tego, skoro piękne.

Dominika Olszowy i Tomasz Mróz, odpowiedzialni za scenografię, poza materacem przygotowali ogromny koc i dwa ekrany. Jeden o gabarytach ściany – zamyka scenę. Drugi, znacznie mniejszy, w kształcie przechylonego prostokąta, wisi na froncie. Gdy się w trakcie akcji wyprostuje, przypominając monitor lub ekran smartfona, zobaczymy na nim nagrania wideo oraz wiadomości tekstowe z wirtualnego komunikatora. Najpierw jednak bije od niego biały blask, podczas gdy reszta sceny tonie w mroku. Aleksandr Prowaliński prowadzi światło z ogromnym wyczuciem, malarsko. Komponuje hipnotyczne kadry, w których centrum pulsują wizualizacje Jimmy’ego Grimma. Zmultiplikowane oczy patrzą z przechylonego ekranu na materac i leżącą na nim kobietę. Gapią się. To spojrzenie nigdy nienasyconej publiczności.

Świat uzupełnia znakomita muzyka Jakuba Ziołka. Elektroniczne faktury kłębią się i rozrzedzają, snują i wzbijają; dymią. Bywa, że niskie tony repetycji kołyszą się gdzieś pod sufitem hali, której skrawek wycięto na teatralną scenę. Bywa, że płożą się nad podłogowymi panelami, trzeszcząc niby potwór o wełnianych pnączach. Ogromny koc jak monstrum z kreskówki ożywa i pożera materac oraz leżącą na nim kobietę. Tak naprawdę przykrywa, ukrywa, chroni – z ekranu znikają oczy. Humoru nie jest w tym spektaklu zbyt wiele. Pewnie dlatego tak dobrze smakuje.

Koc wprawia w ruch schowana pod nim Oneka von Schrader – austriacka choreografka i performerka. Kim jest jej bohaterka? Kilka scen później zatańczy wsparcie… a może przymus? Albo konieczność? Weźmie na siebie bezwładne ciało Wdowik – by ostatecznie przyczepić je do ściany czarną taśmą. Posadzić. Co znaczy też – zakazać leżenia. W narracji, którą przez cały spektakl snuje dopełniająca obsady i spacerująca po scenie Jaśmina Polak, zwraca uwagę zawarty w tytule dystans. Postać grana przez Wdowik nie ma imienia. To „jakaś inna ona”, jedna z wielu kobiet, które chodziły na czarne protesty, a poza tym mierzą się z kryzysem i wypaleniem zawodowym, być może także z depresją. Uniwersalizująca maska „koleżanki koleżanki” na niewiele się tu jednak zdaje, ponieważ jednym z wątków jest opowieść o powstawaniu oglądanego właśnie przedstawienia. W efekcie skojarzenie postaci z reżyserką jest odruchowe.

***
Współczesny polski teatr do znudzenia zajmuje się sam sobą. Artyści traktują scenę jak kozetkę, analizując na niej własne problemy i rozterki – często artykułowane bez zbędnych metafor i kostiumów z wiarą w moc wyznania i szczerości oraz z osobliwym i nie wiem skąd wziętym przekonaniem, że obchodzą one także widzów. Pozornym jednak, bo przecież twórcy, aby dodać prywacie misji, doklejają do zwierzeń i labiedzeń istotne tematy społeczne. She was a friend of someone else to dobry przykład takiego modelu, ale przedstawienie nie staje się od tego mniej piękne.

Oczywiście wartość pracy Wdowik nie tkwi jedynie w estetyce. Weźmy postać Agnieszki. Wywiady z nią oglądamy na wspomnianym ekranie. Agnieszka jest aktywistką, która wpadła na pomysł kampanii społecznej. Jej celem było wywołanie/podtrzymanie, debaty na temat prawa do aborcji i w efekcie liberalizację zaostrzonych najpierw w 1993 a później w 2020 roku przepisów. Rzecz miała polegać na aborcyjnym coming-oucie, na wzór tego, który wydarzył się w 1971 roku w RFN. Na okładce pisma „Stern” umieszczono wtedy portrety trzydziestu (z trzystu) kobiet, które przyznały się do dokonania aborcji. Inicjatywę zainspirowała analogiczna akcja francuskiego „Nouvel Observateur”, którego okładka zapowiadała Manifest 343 zdzir. Warunki stawiane takim inicjatywom przez media pozostają niezmienne mimo upływu lat, o czym z gorzką ironią informuje narratorka – akcja musi być zbiorowa i muszą się w nią zaangażować znane twarze.

Agnieszka zakłada więc grupę na Telegramie i… nic z tego. Energia czarnych protestów opadła. Rządzący zrobili, co chcieli. Aktywistka nie poddaje się jednak zwątpieniu i upatruje nadziei w teatrze, w którego moc sprawczą zwątpiła właśnie Wdowik. Kobiety mają okazję pomóc sobie wzajemnie i wspólnie stworzyć opowieść, która wyłamie się z hollywoodzkiego wzorca zwycięstwa i nie będzie „ani o sukcesie, ani o porażce”. Będzie zapisem działania. Nie tyle świętowaniem odnalezienia siły, która pozwala pokonać zmęczenie, ile wpisaniem owego zmęczenia w proces. Dostrzeżeniem i dowartościowaniem tego, co z reguły pomijane.

To interpretacja zachowawcza, jak zgaduję, artystki mierzą wyżej i sugerują rezygnację z wartościowań jako takich. Na taką rzeczywistość nie starcza mi jednak wyobraźni. Zwłaszcza że efekt końcowy oglądam na prestiżowej scenie modnego teatru, który już w drugim zdaniu materiałów promocyjnych informuje, że premiera odbyła się „na prestiżowym Kunstenfestivaldesarts”. Dla porządku dodajmy, że wszystko zaczęło się od projektu społeczno-artystycznego kobiecej Grupy Artystycznej Teraz Poliż. Skończyło zaś na międzynarodowej produkcji Nowego Teatru i belgijskiego centrum sztuki CAMPO. Rezygnacja z wartościowania w świecie sztuki to idea piękna, ale jednak utopijna.

Wracając do okładki „Sterna”, którą od pewnego momentu oglądamy na zamykającym scenę ekranie. Widnieje na niej portret inicjatorki akcji, dziennikarki Alice Schwarzer, która po latach przyznała, że wzięła udział w akcji, choć nigdy nie dokonała aborcji. Jaśmina Polak rozważa tę sytuację, zadając pytania o artystów teatralnych, którzy przyuczeni do odgrywania emocji mogliby z łatwością powtórzyć taki gest. I powtarzają. Gdy na ekranie zobaczymy matrycę okładki, na której obok samotnego portretu Agnieszki zaczną pojawiać się inne twarze, dostrzeżemy tam nie tylko samą Polak, ale także kilka innych osób ze środowiska teatralnego. Czy te kobiety rzeczywiście dokonały aborcji, czy biorą udział w solidarnościowym performansie? I czy to ma jakiekolwiek znaczenie? To pytanie także o różnice pomiędzy graniem a obecnością – spektaklem a performansem. Czyli o to, co na współczesnych polskich scenach teatralnych najciekawsze.

22-11-2023

Nowy Teatr w Warszawie
She was a friend of someone else
pomysł, tekst, reżyseria: Gosia Wdowik
scenografia: Dominika Olszowy, Tomasz Mróz
światło: Aleksandr Prowaliński
technologia i wizuale: Jimmy Grima
muzyka: Jakub Ziołek
obsada: Jaśmina Polak, Oneka von Schrader, Gosia Wdowik  
premiera: 08.09.2023

skomentuj

Aby potwierdzić, że nie jesteś robotem, wpisz wynik działania:
siedem minus cztery jako liczbę:
komentarze (19)
  • Użytkownik niezalogowany Sapna Mathur
    Sapna Mathur 2024-02-24   08:31:23
    Cytuj

    Our ladies are exceptionally skilled and maintain themselves to make sure that you, our valued clients, are presented with an unmatched experience, every single time you obtain Amritsar Escorts. Whether you are craving a romantic girlfriend experience, a stylish companion to attend a glamorous event or to enjoy a real-life porn star encounter, Escorts in Amritsar is definitely the place to turn all those fantasies into reality and find your high-class lady in our gallery of Amritsar escorts. Amritsar Escorts || Amritsar Escorts Service || Escorts in Amritsar || Amritsar Escorts Agency || Amritsar Escort || Escort in Amritsar || Escorts Service in Amritsar || Amritsar Escort Service || Escort Service in Amritsar || Independent Amritsar Escorts

  • Użytkownik niezalogowany Neha Dutt
    Neha Dutt 2024-02-19   10:23:22
    Cytuj

    Our site is available 24/7 which makes it extremely convenient to access whenever you need Goa escort services . Our Goa Escorts are only chosen after a careful screening process so that you can have absolute confidence that you will be able to make your time with them as enjoyable as possible.Additionally, we ensure that our escorts are properly trained in everything from hygiene to safety precautions, ensuring your maximum satisfaction and protection.

  • Użytkownik niezalogowany Aditi_Gupta
    Aditi_Gupta 2024-02-17   11:08:06
    Cytuj

    If you are planning to spend some time with Call Girls In Goa, then this article is for you. This article will teach you everything you need to know about getting comfortable and locating the best services. If you want to find good quality call girls in Goa. All of these are equally good options. You can visit our website for list of call girls in Goa. Calangute Call Girls Call Girls in Baga Beach Cavelossim Escorts Escorts in Polem Beach Anjuna Beach Escorts Service

  • Użytkownik niezalogowany Aditi_Gupta
    Aditi_Gupta 2024-01-15   10:52:47
    Cytuj

    The Russian girls have the ideal body and happiness to make you increasingly love Escorts In Arjun Nagar . If you ask yourself how they would be of use to you, in the event. Oh, there's high eroticism in these Russian girls and they are incredibly horny. They are the ideal mix of elegance with the best body for sex whether you are looking for the rough anal or vaginal sex.

  • Użytkownik niezalogowany ok bet
    ok bet 2024-01-12   04:48:18
    Cytuj

    It’s actually a nice and helpful piece of info. I’m happy that you shared this helpful information with us. Please stay us up to date like this.Thank's for sharing. Here is My Homepage: blackjack online

  • Użytkownik niezalogowany soniyasinghania
    soniyasinghania 2024-01-08   06:15:35
    Cytuj

    Are you looking for gorgeous as well as sensational lady tonight? If of course, our Goa Escorts are always all set to be with you in your house/ hotel for an outstanding experience. The crackling hot Escorts in Goa are outstanding at various occasions and celebrations. They can be your girlfriend as well as performer to bring excitement to the session.

  • Użytkownik niezalogowany soniya singhania
    soniya singhania 2024-01-04   08:55:46
    Cytuj

    Whether you have come to Kolkata for a business deal, vacation, or leisure activities, our Call Girls in Kolkata are playing an important role in their entertainment. We have classy women for business people, VIPs, and professionals coming to this city. The superb call girls in Kolkata will come to meet you inside the hotel room or restaurants. Moreover, we have elite ladies to entertain VIPs who need exceptional services in the evening.

  • 2023-12-15   10:30:40
    Cytuj

    Always nice to encounter this type of post. This is amazing. Wow! Thank you from our dime method

  • 2023-12-13   02:40:06
    Cytuj

    Awesome. Always nice to see this. This is something worth reading. Come and find out more about our boli coli at https://bankownedlifeinsurance.org/

  • Użytkownik niezalogowany Patrice Roque
    Patrice Roque 2023-12-12   12:10:30
    Cytuj

    This is awesome and interesting post. I always appreciate new information like this post. You are doing awesome and keep up the great work. Check us at our insurance copywriter.

  • Użytkownik niezalogowany johnbabu
    johnbabu 2023-12-04   11:05:03
    Cytuj

    Feel confident that you will obtain 100% satisfaction in every experience. That is just how our beautiful Call Girls In Mahipalpur are obtaining even more appeal in the home entertainment sector. The lovely call girls in Mahipalpur are here to supply superb memories of your stay in the funding city. Do not miss this possibility of spending quality time with our young as well as mature companions in Mahipalpur.

  • Użytkownik niezalogowany HorseRacing
    HorseRacing 2023-12-01   04:19:37
    Cytuj

    Your work is very good and I appreciate you and hopping for some more informative posts. Thank you for sharing great information to us. horse racing bet calculator

  • Użytkownik niezalogowany johnbabu
    johnbabu 2023-11-30   11:36:20
    Cytuj

    Certified ladies are educated and also sweet to be your mate. Whether you require dating, connection, or a night table in Aerocity, our sexy Aerocity Escorts are best selections in these situations. There is barely anything that our vibrant and attractive can't provide in a session. Our Aerocity escort solutions are created to make you happy and satisfied.

  • Użytkownik niezalogowany Joana
    Joana 2023-11-30   00:16:52
    Cytuj

    The character played by Wdowik has no name. She is "some other woman", one of many women who went to black protests and are also struggling with a crisis and burnout, perhaps also with depression. Joana | Augusta Drywall Contractors

  • Użytkownik niezalogowany Fall Guys
    Fall Guys 2023-11-27   09:38:39
    Cytuj

    This article contains some intriguing points. If I hadn't come upon this, I would never have looked into any of this. Fall guys- Fun Game Play!

  • 2023-11-26   15:33:58
    Cytuj
  • 2023-11-26   15:33:23
    Cytuj

    [url=https://www.youtube.com/]https://www.youtube.com/[/url]

  • 2023-11-26   15:32:56
    Cytuj

    https://www.youtube.com/

  • Użytkownik niezalogowany Ainz
    Ainz 2023-11-24   02:32:55
    Cytuj

    The juxtaposition of despair and hope, even if perceived as naive, adds a beautiful complexity to the overall portrayal in peeling wallpaper.